Το Σούνιο είναι ένα βραχώδες ακρωτήριο, το νοτιότερο σημείο της Αττικής. Ήταν το πρώτο σημείο που έβλεπε κανείς πλέοντας από τις Κυκλάδες ή τη Μικρά Ασία προς τον Πειραιά. Ο Παυσανίας (2ος αι. μ.Χ.), αρχίζοντας τα «Αττικά» του, το περιγράφει ως εξής: «Τῆς ἠπείρου τῆς ἑλληνικῆς κατὰ νήσους τὰς Κυκλάδας καὶ πέλαγος τὸ Αἰγαῖον ἄκρα Σούνιον πρόκειται γῆς τῆς Ἀττικῆς…».
Ο τόπος του Σουνίου κατοικούνταν ήδη από τους προϊστορικούς χρόνους. Από τον 8ο αιώνα π.Χ. άρχισε να αναπτύσσεται στον χώρο η λατρεία του Ποσειδώνα και της Αθηνάς. Η ύπαρξη όμως ιερού ίσως είναι και παλαιότερη. Στον Όμηρο αναφέρεται το «Σούνιον ἱρόν» (Οδύσσεια, γ 278) όπου βρισκόταν ο τάφος του ήρωα Φρόντιδος (κυβερνήτη του πλοίου του Μενέλαου που πέθανε στο ταξίδι της επιστροφής). Τον 6ο αιώνα π.Χ. άρχισαν να χτίζονται οι πρώτοι μεγάλοι ναοί στον χώρο. Το 480 π.Χ. οι Πέρσες εισβάλλοντας στην Αττική κατέστρεψαν και τα ιερά του Σουνίου. Μετά τη Ναυμαχία της Σαλαμίνας (28/29 Σεπτεμβρίου 480 π.Χ.) οι Αθηναίοι έστησαν ένα φοινικικό πολεμικό πλοίο που είχαν αιχμαλωτίσει στην κορυφή του λόφου ως τρόπαιο, αλλά και ως ένδειξη της ναυτικής τους δύναμης.

Στους κλασικούς χρόνους ο οικισμός του Σουνίου άκμασε κυρίως λόγω των μεταλλείων της περιοχής. Δημιουργήθηκε εκεί ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα πώλησης σκλάβων. Στα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ., παράλληλα με τα μεγάλα έργα στην Ακρόπολη της Αθήνας, χτίστηκε ο μεγαλοπρεπής Ναός του Ποσειδώνα, τα ερείπια του οποίου δεσπόζουν σήμερα στην περιοχή, και ο μικρότερος Ναός της Αθηνάς Σουνιάδος με το ιδιαίτερο σχέδιό του. Στη συνέχεια, ο λόφος οχυρώθηκε (το 413/412 π.Χ. σύμφωνα με τον Θουκυδίδη) με αποτέλεσμα το Σούνιο να αποτελέσει ένα από τα πέντε σημαντικότερα φρούρια των Αθηναίων.
Κατά την Ελληνιστική περίοδο στο εσωτερικό του οχυρού αναπτύχθηκε μικρός οικισμός ο οποίος χρησίμευε κυρίως ως στρατόπεδο. Η παρακμή του Σουνίου άρχισε στο τέλος της Ελληνιστικής περιόδου. Μέχρι τα ρωμαϊκά χρόνια οι δύο ναοί και το οχυρό ήταν ήδη πιθανώς σε εγκατάλειψη. Ο ναός της Αθηνάς Σουνιάδος αποσυναρμολογήθηκε και το μεγαλύτερο μέρος του μεταφέρθηκε στην Αγορά της Αθήνας (Νοτιοανατολικός Ναός). Ο Παυσανίας, που περιγράφει τα μνημεία τον 2ο αι. μ.Χ., αναφέρει τον ναό του Ποσειδώνα ως ναό της Αθηνάς.
Στα νεότερα χρόνια το Σούνιο ήταν δημοφιλής προορισμός για περιηγητές, πολλοί από τους οποίους χάραξαν τα ονόματά τους πάνω στα ερείπια του ναού του Ποσειδώνα. Η πιο γνωστή υπογραφή είναι αυτή του λόρδου Βύρωνα, που βρίσκεται στη νότια παραστάδα.


