Η ανακάλυψη των μεταλλείων αργύρου στην περιοχή κατέστησε αναγκαία την προστασία της, καθώς το ασήμι αποτελούσε τον μεγαλύτερο πλούτο της Αθήνας. Από αυτό άρχισαν να κόβονται τα περίφημα αθηναϊκά τετράδραχμα, που απέκτησαν μεγάλη αξία σε όλες τις ελληνικές πόλεις. Χάρη σε αυτά τα μεταλλεία, η Αθήνα μπόρεσε την εποχή του Περικλή να χρηματοδοτήσει μεγάλα έργα, με σημαντικότερο τον Παρθενώνα.

Το πρώτο τείχος φαίνεται ότι οικοδομήθηκε τον 6ο αιώνα π.Χ. Σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, ενισχύθηκε το 412 π.Χ., κατά τον Πελοποννησιακό πόλεμο, για να διασφαλιστεί η ναυσιπλοΐα των αθηναϊκών πλοίων, κυρίως αυτών που μετέφεραν σιτάρι. Το οχυρό κατελήφθη από τους Μακεδόνες το 332 π.Χ. και από τον Δημήτριο τον Πολιορκητή το 307 π.Χ. Επισκευές και προσθήκες στο τείχος έγιναν κατά τον Χρεμωνίδειο πόλεμο (267–261 π.Χ.), ενώ το 229 π.Χ. το οχυρό πέρασε ξανά στους Αθηναίους.
Το τείχος καλύπτει όλον τον λόφο και περικλείει έκταση 35 περίπου στρεμμάτων. Κατά διαστήματα υπήρχαν πύργοι και πύλες, κυριότερη των οποίων ήταν η πύλη που βρισκόταν βορειοδυτικά και ήταν πολύ καλά οχυρωμένη. Πολύ κοντά σε αυτήν, στο δυτικό σκέλος του τείχους βρίσκονταν δύο νεώσοικοι, όπου φυλάσσονταν οι τριήρεις όταν δεν χρησιμοποιούνταν, για να μη φθείρονται από το νερό και τις καιρικές συνθήκες. Αν και βρίσκονταν εκτός θάλασσας, μπορούσαν μέσα σε ελάχιστο χρόνο να είναι έτοιμες για μάχη.
Μέσα στο οχυρό και εκατέρωθεν του δρόμου που ένωνε το Ιερό του Ποσειδώνα με τους νεώσοικους, αναπτύχθηκε μικρός οικισμός, μάλλον των ελληνιστικών χρόνων, όπου διέμεναν κυρίως οι στρατιώτες. Λίγο πιο βόρεια από τους νεώσοικους βρισκόταν το λιμάνι του Σουνίου με έναν ακόμα οικισμό.



